Mexicanen roepen op ongeldig te stemmen

“We gaan zeker het resultaat niet veranderen, maar de stem is een van onze wapens en we gaan hem gebruiken om onze politici af te wijzen”, zegt Alberto Serdán. Hij is projectcoördinator van Propuesta Cívica (Burgervoorstel), een van de burgergroepen die oproept om bij de verkiezingen van 5 juli de fictieve naam Esperanza Marchita (“verwelkte hoop”) op de stembiljetten te schrijven. Het idee werd in februari door enkele Mexicanen gelanceerd via blogs, YouTube en sociale netwerksites zoals Facebook en MySpace. Het initiatief sloeg meteen aan. Volgens verscheidene opiniepeilingen is het ongenoegen over de politici groot in Mexico. Eind mei gingen verscheidene groepen openlijk campagne voeren voor de ongeldige stem.Volgens een onderzoek van de krant Reforma overweegt 10 procent van de Mexicanen ongeldig te stemmen. Bij vorige verkiezingen schommelde het percentage ongeldige stemmen tussen 2 en 5 procent.

Geen vertrouwen in politici

Diverse enquêtes geven aan dat de Mexicanen niet geïnteresseerd zijn in deze stembusgang. Wellicht gaat minder dan 35 procent van 77 miljoen kiesgerechtigden stemmen. Volgens een onderzoek dat het ministerie van Binnenlandse Zaken eind vorig jaar uitvoerde, heeft zeven op tien Mexicanen weinig of geen vertrouwen in de politieke partijen. Hetzelfde percentage gelooft ook de verkiezingen niet zuiver verlopen. Slechts een op tien Mexicanen vindt dat de politici rekening houden met hun belangen.Daar komt de crisis bovenop. De Mexicaanse economie zal dit jaar 4 tot 9 procent krimpen, goed voor zeker een half miljoen werklozen. Maar de partijen voelen de crisis niet. Ze worden gefinancierd door de staat, die hen jaarlijks 260 miljoen dollar uitkeert. Een kwart daarvan gaat naar verkiezingscampagnes.

Geen gecentraliseerde campagne

Terwijl de politieke partijen de bevolking bombarderen met hun propaganda via de media, straten en pleinen, verspreiden de oproepen voor de ongeldige stem zich via e-mails en opiniestukken. Het gaat niet om een gecentraliseerde campagne. “We hebben duidelijk gemaakt dat we de politici afwijzen en we zijn met steeds meer”, zegt Alberto Serdán van Propuesta Cívica. Bekende columnisten en academici steunen de actie, onder meer historicus Lorenzo Meyer en politoloog Sergio Aguayo, beiden van het Colegio de México, en onderzoeker José Antonio Crespo van het Centrum voor Academisch Onderzoek en Onderwijs CIDE.

Allemaal nullen

De politieke partijen en het Federale Electoraal Instituut (IFE) sluiten de rangen tegen de groeiende beweging. Ook de katholieke kerk en diverse analisten vinden dat de actie de democratie niet ten goede komt. Een ongeldige stem uitbrengen is gelijk aan nul, en allemaal nullen samen zijn nog steeds nul, zegt politoloog Jorge Alcocer, die het tijdschrift Voz y Voto leidt. Ook voor María Amparo Casar van het CIDE is de ongeldige stem niet efficiënt. “Denken we echt dat als 10 procent van de kiezers ongeldig stemt, de politieke partijen plots mea culpa slaan? Nee.”Volgens voormalig IFE-voorzitter José Woldenberg zou het beter zijn debatten uit te lokken en fora op te zetten. Door ongeldig te stemmen beslissen anderen wie straks de macht krijgt.Luis Ugalde, eveneens oudvoorzitter van het Instituut, is het daar niet mee eens. Als de burgers geen adequate kandidaten en partijen vinden, hebben ze alle recht ongeldig te stemmen, vindt hij. “De beweging die ontstaan is om ongeldig te stemmen heeft de grote verdienste om het protest duidelijk te maken, om de roep om veranderingen op de agenda te zetten.”